* ( يَخْلُقُ اللَّه ما يَشاءُ ) * : « خدا هر چه را بخواهد مىآفريند » بعلاوه مهمترين حيواناتى كه انسان با آن سر و كار دارد همين سه گروه است ، از اين گذشته بعضى معتقدند كه حتى حيواناتى كه بيش از چهار پا دارند تكيه گاه اصلى آنها تنها بر چهار پا است و بقيه بازوهاى كمكى آن محسوب مىشود ( 1 ) و ( 2 ) . 3 - چهره‌هاى متنوع حيات بدون شك عجيبترين پديده اين جهان پديده « حيات » است ، همان مساله اى كه هنوز معماى آن براى دانشمندان گشوده نشده ، همه مىگويند موجودات زنده از مواد بيجان اين عالم به وجود آمده ، اما هيچكس نمىتواند دقيقا تحت چه شرائطى چنين جهشى صورت گرفته ، زيرا در هيچ آزمايشگاهى تبديل موجودات بيجان به موجودات زنده هنوز مشاهده نشده است ، هر چند هزاران هزار دانشمند در طول ساليان دراز در اين باره انديشيده و آزمايش كرده‌اند . البته شبحى از دور در اين زمينه در برابر چشم دانشمندان نمايان است ، اما تنها شبحى است ، آنچه مسلم است اسرار حيات و زندگى آن قدر پيچيده است كه علوم و دانشهاى بشرى با تمام گستردگيش از كشف و درك آن هنوز عاجز است . در شرائط فعلى جهان ، موجودات زنده تنها از موجودات زنده به وجود مىآيند ، و هيچ موجود زنده اى از موجودى بيجان پا نمىگيرد ، ولى مسلما در گذشته‌هاى دور چنين نبوده ، و به تعبير ديگر حيات در كره زمين تاريخچه پيدايشى دارد ، اما چگونه و با چه شرائطى معمايى است كه بر هيچكس روشن نيست .

--> ( 1 ) تفسير قرطبى و تفسير فخر رازى ذيل آيه مورد بحث . ( 2 ) توجه به اين نكته نيز از نظر ادبى لازم است كه ضمير « منهم » با اينكه معمولا براى جمع عاقل است در آيه فوق به غير عاقل نيز باز گشته ، همچنين كلمه « من » و اين به خاطر آنست كه اين كلمات گاهى در غير موجودات عاقل نيز به كار مىرود .